Wanneer val jij door de mand? – Het bedriegerssyndroom

Heb je al vele keren laten zien dat je goed bent in je vak, en heb je toch (bewust of onbewust) het idee: “Er komt een dag, dan val ik door de mand…, dan zal blijken dat ik eigenlijk helemaal niet zo goed ben…”…, dan is de kans groot dat je te maken hebt met het ‘bedriegerssyndroom’ (imposter syndrome).

In wetenschappelijke taal: het lukt je niet zo goed om je prestaties te internaliseren, om ze je eigen te maken. Dus je behaalt de prestaties wel, maar ze doen niets met je zelfvertrouwen, je groeit er niet door, je blijft hangen in een beginnersgevoel. Succes geeft je zelfs het gevoel dat je de boel aan het bedriegen bent.

Nooit goed genoeg, hoge eisen, perfectionistisch, uiterlijk sterk, knagend gevoel, werkstress….

Herken je dit?

  1. Je stelt (onrealistisch) hoge eisen aan jezelf en bent zelf je grootste criticus. Je vindt dat je de dingen beter (aan) zou moeten kunnen dan dat je nu doet.
  2. Vaak probeer je te voldoen aan de vermeende verwachtingen van anderen, zonder dat je gechecked hebt of die ander die verwachtingen werkelijk heeft.
  3. Je komt vaak zelfverzekerd en doelbewust over, terwijl je in werkelijkheid onzeker bent en twijfelt over te maken keuzes. Zo ontstaat soms een grote afstand tussen wie je “van binnen” bent en wie je laat zien.
  4. Je bent erg gevoelig voor kritiek. Omdat je jezélf eigenlijk nooit goed genoeg vindt, vat je kritiek zeer persoonlijk op en voel je je soms zelfs als persoon afgewezen. Complimenten vind je moeilijk te aanvaarden. Je bagatelliseert ze, of wantrouwt zelfs degene die het compliment geeft.
  5. Goede resultaten doe je vaak af als mazzel of goede timing.
  6. Je bent vaak een harde werker en succesvol in je werk of carriere.
  7. Je zult wellicht moeilijker om hulp vragen omdat je het idee hebt dat dat bevestigt dat je het dus eigenlijk niet kunt.
  8. Je bent zelden tevreden over je eigen prestaties. Wanneer was de laatste keer dat je na gedane arbeid voldaan achterover leunde of vol zelfvertrouwen aan je werkdag begon?

 

De kans is groot dat je hierdoor continu op je tenen loopt. En dan ook nog op eieren. Dat knagende gevoel is slecht voor je welbevinden en voor je gezondheid. Je kunt er zelfs een burnout van oplopen. Je zelfbeeld, je prestaties en je energieniveau zullen er uiteindelijk onder lijden.

Van bedriegerssyndroom……op weg naar kracht

Het begint met bewustwording. Herken je (delen van) dit syndroom bij jezelf? Verdiep je er in. Als je je realiseert dat je je jezélf bedriegt en niet je omgeving, kun je er wat aan doen. De successen die je hebt behaald, al die dingen die jij goed hebt gedaan, die heb jíj gedaan. Het is jouw verdienste.

De volgende tips helpen, om zelf te doen, of in een coachingtraject:

1. Toets je verwachtingen en gedachten aan de realiteit

Houd een poosje bij hoe je vantevoren tegen een bepaalde taak aankeek en hoe het uiteindelijk verlopen is. Wat verwachtte je van jezelf? Is die verwachting uitgekomen? Als je succesvol bent geweest, waar lag dat dan aan? Had je echt puur geluk? Was het inderdaad toeval? Of heb je zelf dingen gedaan die tot het resultaat hebben geleid?

Schrijf eens op welke gedachten er door je hoofd gaan als je de druk of twijfel voelt? Kloppen die gedachtes? Welke angst houdt je tegen om te doen wat je moet doen? Is die angst wel terecht?
Schrijf eens op wat je denkt dat de ander van je verwacht. Weet je dat heel zeker?

2. Stel je zelfbeeld bij

Realiseer je dat je goed genoeg bent. Je hoeft niet perfect te presteren of een genie te zijn, je bent goed genoeg zoals je bent, met al je onvolkomenheden. Als je dit aanvaardt, zul je je prettiger gaan voelen en ook nog eens beter gaan presteren doordat de druk wegvalt die je jezelf nu steeds oplegt. Je wordt ook minder afhankelijk van de goedkeuring van anderen als je besluit jezelf goed genoeg te vinden.

Maak een lijstje van dingen die jij goed hebt gedaan, waarvan anderen zeggen dat je ze goed kunt of waar je recent complimenten voor kreeg. Ga dat lijstje vanaf nu bijhouden en laat bij jezelf de gedachte toe dat dat jouw verdienste is.

3. Wees opener over jezelf.

Geef vaker je mening, vertel anderen over je onzekerheden en uit je ergernissen. Het zal je opluchten omdat het nu eenmaal prettiger is om gevoelens te uiten dan ze op te kroppen. Het bespaart je bovendien veel energie die je anders stopt in het verbergen ervan. En die energie kun je gaan gebruiken om te doen wat je te doen staat.

4. Zorg dat je doet wat je wilt doen.

Als je werk doet dat bij je past, waarvan je het gevoel hebt dat dit is wat je wilt, loop je minder kans dat je onzekerheid en perfectionisme de boventoon gaan voeren. Ook wordt de discrepantie tussen je uiterlijke ik en je innerlijke ik minder groot. Daar voel je je beter bij.

Lukt het je om je te bevrijden van je negatieve zelfbeeld, dan zul je zien hoeveel makkelijker en leuker het leven voor je wordt. En hoeveel meer je kunt genieten van je werk.

De Amerikaanse onderzoekers Pauline Rose Clance en Suzanne Imes hebben in 1978 de term imposter phenomenon geïntroduceerd. In hun voetsporen traden sociale wetenschappers die het fenomeen nader onderzochten. Een van de bekendste boeken over het bedriegerssyndroom is dat van Joan Harvey en Cynthia Katz, Wie is bang voor succes? Het bedriegerssyndroom. Met een zelftest en beschrijvingen van de manieren waarop zelfbenoemde bedriegers zich gedragen.

The Imposter Phenomenon: When Success Makes You Feel Like A Fake (pp. 20-22), by P.R. Clance, 1985, Toronto: Bantam Books.  Pauline Rose Clance.


Verder praten ?

Bel of mail Sandra Geelink: 06 – 11708375 | info@samennaarresultaat.nl

Samen naar Resultaat begeleidt leidinggevenden, teams en organisaties van waar ze nu zijn, naar waar ze willen zijn. Van strategie naar uitvoering, van doel naar actie. Met coaching en procesbegeleiding.


  • Aanmelden nieuwsbriefIedere maand gratis tips en inspiratie ontvangen? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief
Deel dit via: