Onzekerheid overwinnen: Waarom “je bent een topper!” roepen vaak niet helpt

Onzekerheid overwinnen door jezelf positief toe te spreken in de spiegel, of je medewerker op die manier toe te spreken, helpt vaak minder dan je zou hopen.

Stel dat je je regelmatig onzeker voelt. Dan kun je natuurlijk tegen jezelf zeggen: “Je kunt het. Geloof in jezelf. Je bent een topper!”

Voor sommige mensen werkt dat prima. Maar als je diep van binnen iets heel anders gelooft, komen zulke woorden vaak niet echt binnen. Hoe groter de afstand tussen wat je tegen jezelf zegt en wat je diep van binnen gelooft, hoe kleiner de kans dat er iets verandert.

Wat vaak beter werkt, is eerst onderzoeken waar die onzekerheid vandaan komt. Welke gedachte, angst of verwachting stuurt jouw onzekerheid aan? Pas als je die onderliggende gedachte kent, kun je woorden kiezen die je niet alleen uitspreekt, maar ook echt kunt geloven.

Met deze vijf stappen ontdek je welke gedachte achter jouw onzekerheid zit en hoe je die kunt vervangen door iets dat je wél helpt.

1. Wat dénk je nou eigenlijk?

Ga nieuwsgierig je (onbewuste) gedachten verkennen.

Begin bij de situatie waarin je je onzeker, gespannen of angstig voelt en maak vervolgens steeds een nieuw als-dan-zinnetje.

Bijvoorbeeld:

• Als ik het niet goed doe, stel ik mensen teleur.
• Als ik mensen teleurstel, wijzen ze me af.
• Als mensen me afwijzen, ben ik helemaal alleen.
• Als ik helemaal alleen ben, komt het nooit meer goed.

Door zo steeds door te gaan, kom je vaak uit bij de diepere angst die onder je onzekerheid zit.

2. Ontdek het bullshit-zinnetje

Lees alle zinnen daarna nog eens rustig terug en kijk vanaf welk moment je denkt:

“Ja wacht even… klopt dit eigenlijk wel?”

of

“Volgens mij neemt mijn angst het hier van me over.”

Dat noemen we voor het gemak het bullshit-zinnetje. Het zinnetje waarbij je zelf ook al wel voelt dat je niet meer vanuit de werkelijkheid redeneert, maar vanuit oude overtuigingen, ervaringen of angst.

3. Vervang het bullshit-zinnetje door een anker-zinnetje

Ga nu op zoek naar een gedachte die beter past bij de werkelijkheid én die je kunt geloven. Dat noemen we je anker-zinnetje.

Bijvoorbeeld:

Het bullshit-zinnetje:

“Als ik mensen teleurstel, wijzen ze me af.”

kan worden:

“De mensen die belangrijk voor mij zijn, wijzen mij niet af als ik iets fout doe.”

Of:

“Als mensen me afwijzen, ben ik helemaal alleen.”

kan worden:

“Ook als iemand mij afwijst, blijf ik niet alleen achter.”

Kies een anker-zinnetje waarvan je denkt: Ja, dit zou best waar kunnen zijn.

4. Maak er een steunzin van die wél helpt bij onzekerheid overwinnen

Wil je dit nog sterker maken? Maak dan vanuit je anker-zinnetje een korte steunzin. Geen tsjakkaa-kreet waarmee je jezelf probeert te overtuigen van iets wat je niet gelooft, maar een zin die logisch voortkomt uit je anker-zinnetje.

Bijvoorbeeld:

• Ik mag leren.
• Ik mag proberen.
• Ik mag fouten maken.
• Ik doe wat ik kan.

5. Oefenen maar

Een nieuwe overtuiging helpt bij onzekerheid overwinnen, maar ontstaat niet doordat je een anker-zinnetje of steunzin vaak genoeg herhaalt. Hij groeit doordat je steeds opnieuw ervaart dat die nieuwe gedachte klopt.

• Je maakt een fout en iemand blijft toch naast je staan.
• Je spreekt je uit en de relatie blijft bestaan.
• Je probeert iets nieuws en de wereld vergaat niet.

Op die manier groeit stap voor stap het vertrouwen dat het anker-zinnetje misschien wel dichter bij de werkelijkheid ligt dan het bullshit-zinnetje. Daardoor krijgt de onzekerheid waarmee je begon steeds minder invloed.

6. En hoe help je medewerkers hun onzekerheid overwinnen?

Daarvoor geldt hetzelfde natuurlijk. Als zij twijfelen, kun jij er wel overheen roepen dat het allemaal gaat lukken, maar erg geloofwaardig zul je niet zijn, als zij daar diep van binnen anders over denken. Bovendien laat je de ander achter met het gevoel volstrekt niet gehoord te zijn in zijn of haar twijfel. Beter luister je, erken je, zoek je samen uit waar de twijfel zit en haak je daar bij aan.

Wil je je hier verder in verdiepen? Plan dan een kennismakinggesprek om samen te verkennen en te sparren hoe individuele coaching bij je past.